Prowadzisz zdrowy tryb życia, masz mnóstwo energii, jesteś w doskonałej formie. To wspaniale! Ale nawet wtedy powinnaś odwiedzać regularnie ginekologa i zgłaszać się na badania. Nie ma też znaczenia, że to twoja kolejna ciąża, a poprzednia przebiegała idealnie. Hormony, które mają wpływ na pracę wszystkich narządów, podczas ciąży pracują inaczej. Twój organizm może teraz odmiennie reagować na różne zagrożenia, np. zarazki czy stany zapalne. Mogą też dać o sobie znać przebyte choroby, dziedziczne skłonności. Jeśli twój organizm sobie z nimi nie poradzi, wtedy stanowią zagrożenie dla dziecka. Dlatego tak ważne jest przestrzeganie terminów badań: i obowiązkowych, i dodatkowych.
Od pierwszych dni
Na pierwszą wizytę zgłoś się, gdy tylko podejrzewasz, że jesteś w ciąży – najlepiej nie później niż 2–3 tygodnie od terminu miesiączki, która się spóźnia. Lekarz zapyta o przebyte choroby (twoje i najbliższych), schorzenia przewlekłe i przyjmowane leki. Zostaną zanotowane wzrost i waga. Lekarz zbada twoje piersi i zmierzy ciśnienie krwi (wyższe niż 140/90 świadczy o nadciśnieniu lub zatruciu ciążowym). Dostaniesz skierowanie na badanie krwi i moczu. Czeka cię też badanie ginekologiczne; lekarz oceni wysokość dna macicy, sprawdzi, czy nie ma stanów zapalnych. Te czynności będą powtarzane przy każdej wizycie aż do rozwiązania. Od ok. 12. tygodnia ginekolog będzie teżsłuchał pracy serca dziecka. Do 7. miesiąca ciąży (o ile przebiega prawidłowo) będziesz badana raz na miesiąc. Potem co 2 tygodnie. Oto jak będzie wyglądał kalendarz badań lekarskich aż do porodu.
Program minimum
Są to badania podstawowe. Lekarz zaleca je każdej ciężarnej.
MORFOLOGIA I BADANIE MOCZU
Badanie krwi pozwala wykryć niedokrwistość, która zdarza się w ciąży często. Oznacza się m.in. liczbę czerwonych krwinek (poniżej 3800 tys./mm3 może wskazywać anemię); krwinek białych (więcej niż 10 tys./mm3 zwykle oznacza infekcję); poziom hemoglobiny (norma: 11–14 g/100 ml). Analiza moczu pozwala sprawdzić, czy nerki radzą sobie z wyzwaniem, jakim jest ciąża, mówią wiele o stanie całego organizmu. W moczu nie powinno być białka, cukru i krwinek.
Kiedy i jak często? Badanie moczu i morfologię wykonuje się raz w miesiącu (o ile lekarz prowadzący nie zdecyduje o dodatkowych wizytach w laboratorium).
POZIOM GLUKOZY W SUROWICY
Poważnym zagrożeniem dla ciebie i dziecka jest cukrzyca. Krew pobiera się na czczo. Gdy wyniki przekraczają normę (120 mg%), lekarz zaleca przeprowadzenie tzw. testu obciążenia glukozą. Najpierw pobiera się krew na czczo, po 1–2 godzinach dostajesz do wypicia wodę z odmierzoną dawką glukozy i znów pobiera się krew. Wyniki są porównywane.
Kiedy i jak często? Jeżeli w twojej rodzinie nie występowała cukrzyca, dwukrotnie – na początku 1. miesiąca oraz w 24. tygodniu.
GRUPA KRWI I CZYNNIK RH
Dokument z wpisaną grupą krwi powinnaś mieć zawsze przy sobie, by w razie potrzeby można było od razu ci pomóc. Jeśli masz ujemny czynnik Rh, należy oznaczyć grupę krwi i czynnik Rh ojca dziecka. W razie niezgodności serologicznej (ty Rh–, ojciec Rh+) dziecko odziedziczy dodatnie Rh ojca. Gdy do krwiobiegu matki dostaną się krwinki dziecka, jej układ immunologiczny traktuje je jak ciała obce. W surowicy krwi kobiety powstają przeciwciała – broń do zwalczania krwinek dziecka. Przechodzą przez łożysko do płodu i niszczą częściowo jego krwinki.
Kiedy i jak często? Grupę krwi z czynnikiem Rh trzeba oznaczyć na początku ciąży. W razie niezgodności trzeba kilkakrotnie sprawdzać poziom przeciwciał anty-D w surowicy (od 12. tygodnia co 6–7 tygodni i zawsze, gdy dojdzie do krwawienia czy urazu). Poziom przeciwciał anty-D bada się też po porodzie. Jeśli jest zbyt wysoki, podawana jest immunoglobulina, która je zneutralizuje.
BADANIE NA OBECNOŚĆ ANTYGENU HBs
Jeśli byłaś szczepiona przeciwko WZW B, upewnij się, czy wciąż masz wystarczającą odporność na tego wirusa. Jeśli jesteś już w ciąży i nie masz tej odporności, skrupulatnie przestrzegaj zasad higieny, by uniknąć zakażenia. Obecność antygenu HBs wskazuje na zakażenie wirusem i trzeba zrobić dalsze badania krwi. Dodatni wynik to też wskazanie do podania dziecku (tuż po porodzie) immunoglobuliny (eliminuje groźnego wirusa, wywołującego zapalenie wątroby). Dodatkowo podanie szczepionki do 12 godzin od narodzin niemal całkowicie chroni przed zakażeniem.
Kiedy i jak często? Na początku i w ostatnich tygodniach ciąży.
WR (ODCZYN WASSERMANNA)
To badanie na nosicielstwo kiły – zakażenie nią jest dla dziecka bardzo groźne. Jeśli wynik będzie dodatni, trzeba rozpocząć leczenie pod okiem wenerologa. Kiedy i jak często? Badanie przeprowadza się 2 razy – na początku i pod koniec ciąży.
CYTOLOGIA I BADANIE BAKTERIOLOGICZNE
Cytologia to mikroskopowa ocena wymazu z szyjki macicy pod kątem obecności komórek nowotworowych lub zmian mogących się w nie zmienić. Trzeba też wykonać posiew z dróg rodnych w kierunku bakterii, mogących przejść na dziecko podczas porodu, powodując zakażenie.
Kiedy i jak często? Na początku ciąży i po 35. tygodniu.
OCENA PRACY TARCZYCY
Oznaczenie poziomu hormonów tarczycowych TSH i przeciwciał przeciw enzymom tarczycy (anty– TPO) wykrywa łagodną niewydolność tarczycy i pozwala na sprawdzenie, czy grozi ci zapalenie tarczycy po porodzie.
Kiedy i jak często? Do końca 12. tygodnia.
ULTRASONOGRAFIA I BADANIE KTG USG
służy do określenia wieku ciąży i kontrolowania rozwoju dziecka. Pomaga ocenić jego stan, tzn. ruchy, objętość płynu owodniowego. Lekarz szuka także symptomów wad rozwojowych. Badanie kardiotokografi czne, (KTG) kontroluje pracę serca dziecka i skurcze macicy.
Kiedy i jak często? Na USG zostaniesz skierowana na początku ciąży, by lekarz mógł określić przewidywany termin porodu i stwierdzić, czy zarodek zagnieździł się prawidłowo. Kolejne USG: między 16. a 20., 30. a 34. tygodniem oraz w 38. tygodniu (i gdy lekarz uzna za wskazane). KTG wykonuje się od 38. tygodnia i powtarza do rozwiązania, także w czasie porodu.
Warto zrobić
Ginekolog skieruje cię na badania dodatkowe, jeżeli coś go zaniepokoi albo na twoją prośbę.
BADANIA W KIERUNKU RÓŻYCZKI I CHORÓB ODZWIERZĘCYCH
Badania w kierunku różyczki zrób, jeśli nie wiesz, czy ją przechodziłaś. Zachorowanie, szczególnie przez pierwsze 20 tygodni ciąży, może prowadzić do wielu powikłań u płodu. Wykonuje się oznaczenia poziomu przeciwciał: IgG oraz IgM. Przeciwciała IgG nie są niepokojące – możesz je mieć, jeśli chorowałaś na różyczkę; świadczą one o nabytej odporności. Przeciwciała IgM informują o niedawnym zakażeniu. Jeśli badanie wykaże brak odporności na toksoplazmozę, będziesz musiała unikać kontaktu ze zwierzętami domowymi i nie jeść tatara, sushi. W razie zakażenia konieczne jest leczenie. Oznaczenie poziomu przeciwciał IgM oraz IgG pozwala wykryć także inną chorobę pochodzenia zwierzęcego: cytomegalię.
Kiedy i jak często? Na początku ciąży. Jeśli nie masz odporności, kontroluj przeciwciała IgM i IgG co 3 miesiące.
BADANIE NA OBECNOŚĆ WIRUSA HIV I WZW C
Przeniesienie wirusa typu C z mamy na dziecko powoduje ciężkie zapalenie wątroby u noworodka. W przypadku przeniesienia wirusa HIV na niemowlę, przychodzi ono na świat z upośledzoną odpornością. Wykrycie obu typów wirusów pozwala temu zapobiec.
Kiedy i jak często? W I trymestrze i gdy tylko przypuszczasz, że miałaś kontakt z którymś z wirusów.
Badania prenatalne
Masz 35 lat albo w twojej rodzinie zdarzają się choroby dziedziczne? Lekarz może zalecić badania, które wykluczą chorobę genetyczną dziecka. Ale decyzja należy do ciebie. Badania te dzielą się na nieinwazyjne – całkowicie bezpieczne dla dziecka, i inwazyjne – ich przeprowadzenie wiąże się z niewielkim ryzykiem poronienia (wynosi 0,5–3%), ponieważ wymagają dostania się do macicy. Badania inwazyjne mogą być wykonywane wyłącznie w wyspecjalizowanych placówkach. – Nieinwazyjny Test PAPP-A. To badanie krwi. Wykonuje się je między 10. a 14. tygodniem ciąży. Test pozwala określić ryzyko wystąpienia m.in. zespołu Downa, zespołu Turnera. – Badania inwazyjne: Biopsja trofoblastu. Polega na pobraniu tkanki łożyskowej – pod kontrolą USG. Wykonuje się ją między 11. a 14. tyg. ciąży. Amniopunkcja. Nakłuwa się worek owodniowy i pobiera z niego płyn – pod kontrolą USG. Badanie wykonywane jest do 19. tygodnia ciąży.
O te wyniki badań poproszą w szpitalu
Podczas przyjmowania na oddział położniczy wymaga się:
1. Grupa krwi i Rh z przeciwciałami odpornościowymi (oryginał)
2. Morfologia i badanie moczu (nie starsze niż sprzed miesiąca)
3. HBS Ag – wykonane w III trymestrze ciąży lub zaświadczenie o szczepieniu WZW B
4. WR – wykonane w III trymestrze ciąży
5. Wynik posiewu wykonanego po 35. tygodniu ciąży
6. Wszystkie wyniki badań USG
7 Inne wyniki badań i konsultacji (okulistyczna, kardiologiczna, ortopedyczna itp.), mogące mieć wpływ na poród.
Ważne
Pod koniec ciąży dziecku jest ciasno, więc jego aktywność spada. Gdy jednak przez 12 godzin nie czujesz ruchów, trzeba pójść do lekarza!
Dodaj artykuł do…