Zagubione jajo

Miłosna randka komórki jajowej i plemnika odbywa się w najszerszej części jajowodu – w tzw. bańce. Stąd zapłodnione jajo przez kilka dni wędruje do macicy. Po dotarciu na miejsce zagnieżdża się w wyściółce macicy specjalnie przygotowanej na przyjęcie małego lokatora. Niekiedy jajo nie trafia do przeznaczonego celu podróży. Może osiąść w innym, nieodpowiednim dla niego miejscu. Tak powstaje ciąża pozamaciczna, inaczej zwana ektopową.

Na tropie przyczyn

Wędrówka zapłodnionego jaja do macicy jest możliwa dzięki ruchom jajowodu i wyścielających go od środka rzęsek. Tę podróż mogą zaburzać nieprawidłowości w funkcjonowaniu i budowie jajowodu. Przyczyną mogą być przebyte stany zapalne narządów rozrodczych (jajników i jajowodów) oraz operacje jajowodów. Ciąży pozamacicznej sprzyja stosowanie wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej (tzw. spirali). Ryzyko rośnie też, gdy kobieta jest zakażona chlamydiami.

Lekarz jako detektyw

We wczesnej ciąży nie ma jednoznacznych objawów, że jest ona pozamaciczna. Dlatego rozpoznanie jej może być trudne. Sytuacja może wyglądać tak: kobieta odczytuje dodatni wynik testu ciążowego. Pojawiają się dolegliwości, tj. nudności i wymioty. Nic nie zwiastuje nieprawidłowego umiejscowienia zarodka. Dopiero ból brzucha, skąpe i nieregularne krwawienia sygnalizują, że dzieje się coś niepokojącego. Ale te objawy nie zawsze występują na początku ciąży. Im dłużej ciąża pozamaciczna pozostaje „nie odkryta”, tym większe ryzyko poważnych następstw: krwotoku, rozerwania jajowodu, a nawet wstrząsu.

Dlatego nie wolno lekceważyć żadnych objawów, które mogą (ale nie muszą!) zwiastować ciąży pozamacicznej:

• bóle brzucha, zwłaszcza umiejscowione w podbrzuszu;
• jednostronne bóle w okolicy barków lub łopatek;
• plamienie lub krwawienie;
• nieprzyjemne parcie na stolec (może być bolesne).

Jeśli tylko się pojawią, koniecznie idź do ginekologa.

Wykrywanie nie tylko na ekranie

Lekarz podejrzewając nieprawidłowe zagnieżdżenie zarodka, zleca przezpochwowe USG oraz badanie stężenia hormonu beta hCG. Gdy te badania nie wyjaśnią wątpliwości, konieczna jest laparoskopia, czyli „zaglądanie” do brzucha małą kamerą umieszczoną na końcu przewodów (wprowadza się je tam przez małe nacięcie w brzuchu).

CO DALEJ?

Ciążę pozamaciczną trzeba usunąć, ponieważ jest zagrożeniem dla zdrowia (a czasem i życia) kobiety. Stosuje się środki farmakologiczne, a jeśli to niemożliwe – laparoskopię (dotarcie do zagubionego zarodka przez małe nacięcia w brzuchu) lub – w wyjątkowych sytuacjach – operację. Lekarz stara się oszczędzić jajowód. Jeśli jednak go usunie, para będzie mogła starać się o dziecko za kilka miesięcy. Do zapłodnienia może dojść w drugim jajowodzie, a komórka jajowa może odbyć prawidłową wędrówkę do macicy.

lek. med. Anna Jaworska konsultacja: dr n. med. Krzysztof Dynowski